برنامه نویسی رخدادگرا یکی از الگوهای برنامه نویسی است که جریان برنامه را از طریق رخدادها (event) کنترل می کند. این رخدادها می توانند از سمت دستگاه های ورودی مثل ماوس و کیبورد صادر شوند یا از طریق پیغام های صادر شده یک نخ یا فرآیند باشند. در این مقاله قصد داریم در مورد رخدادها و کنترل آنها در سیستم عامل ویندوز صحبت کنیم.برای روشن تر شدن موضوع بگذارید یک مثال بزنیم: یک برنامه word را باز می کنید و شروع به تایپ می کنید. مطالب تایپ شده همان لحظه نمایش داده می شوند. این عمل چطور اتفاق می افتد؟ وقتی شما کلیدی از صفحه کلید را فشار دهید، از طرف کیبورد یک وقفه صادر می شود که به سیستم عامل می فهماند که فلان کلید زده شده است. سیستم عامل با یک مکانیزم درونی پیغامی به نام wm_keydown را در صف پیغام هاقرار می دهد. حال برنامه ورد این پیغام را دریافت کرده و مقدار کلید زده شده را در صفحه نمایش چاپ می کند. خوب، برنامه ورد این کار را چگونه انجام می دهد؟ وقتی شما یک برنامه ویندوزی می نویسید به یک فراخواننده (callback) برخورد می کنید که وقتی پیغامی از طرف سیستم عامل صادر شد، توسط این تابع هندل می شود و عملیات مورد نظر انجام می شود. پس قبل از این که بحث را دنبال کنیم، بگذارید کمی در مورد مفهوم فراخواننده صحبت کنیم: فرض کنید شما یک برنامه نوشته اید که قصد دارد یک سری داده را مرتب کند و می خواهید در هر مرحله به یک روش آنها را مرتب کنید. یک راه استفاده از تابع های مختلف برای مرتب کردن آن ها است. این روش ساده و درست است، اما فرض کنید شما کد خود را در یک کتابخانه قرار داده اید و برنامه نویس دیگری که قرار است از کتابخانه شما استفاده کند، نمی خواهد از متدهای مرتب سازی شما استفاده کند. در این جا کتابخانه شما در انجام این عمل ناتوان است ، خب چه کار کنیم که دیگر برنامه نویسان بتوانند برای مرتب سازی از روش های دلخواه خودشان استفاده کنند؟ برای این کار شما نیاز به تعریف یک اشاره گر به تابع (pointer to function) دارید. برنامه نویس های دیگر با مقداردهی آن می توانند روش مرتب سازی خود را استفاده کنند برای تعریف اشاره گر به تابع در c++ به روش زیر عمل می کنیم: مقدار returntype نوع داده برگشتی را مشخص می کند. callbackname نام فراخواننده است و مقدارهای 1param ¢ 2param نشان دهنده متغییرهای ورودی اند. وقتی شما یک تابع را به یک فراخواننده می دهید، باید الگوی تابع مطابق با الگوی فراخواننده باشد. مانند کد زیر: همان طور که مشاهده می کنید تابع callback از الگوی fp تبعیت می کند یعنی یک int را به عنوان ورودی و یک double را به عنوان خروجی قبول می کند. بسیار خب حال که با فراخواننده آشنا شدیم، برویم سراغ اصل موضوع که گرفتن مقدار پیغام صادر شده توسط سیستم عامل است. شما به یک شیء از کلاس wndclass (این کلاس نشان دهنده یک پنجره است) برای کنترل کردن پیغام های سیستم عامل نیاز دارید. فیلد lpfnwndproc را از کلاس wndclass مقداردهی کنید این فیلد یک اشاره گر به تابع است و از این الگو تبعیت می کند: برای تعریف مقادیر ورودی و خروجی به لینک پاورقی رجوع کنید. به طور خلاصه hwnd یک عدد صحیح است که کنترل کننده پنجره یا یک کنترل را در خود نگهداری می کند که پیغام برای آن صادر شده است. با مقدار hwnd می توانیم تشخیص دهیم که پیغام برای کدام کنترل صادر شده است. حال باید مقدار پیغام را بازیابی کنیم برای این کار با توجه به پیغام صادر شده مقدار lparam یا wparam را بازیابی می کنیم برای مثال wm_keydown شما با بازیابی lparam می توانید تشخیص دهید که کدام کلید فشار داده شده است . دیدید که کار سختی را برای هندل کردن پیغام ها و نمایش مقدار آن در صفحه نمایش داریم. این مشکل در زبان های ویژوال (زبان هایی که قابلیت ساخت gui رابط کاربری را دارند) معمولا وجود ندارد و اشیای موجود در این زبان ها به صورت داخلی تمام کارها را انجام می دهند. به طور مثال شما می توانید با قرار دادن یک باکس متنی، مقدار وارد شده توسط صفحه کلید را نمایش دهید. ولی خب ممکن است بخواهید که کاربر در تکست باکس فقط عدد وارد کند. فرض کنید که این کار را با زبان های مثل c قرار باشد انجام دهیم. خب باید شما مقدار wm_keydown را بازیابی کنید و بعد آن را اعتبارسنجی کنید. در زبان های ویژوال با مقداردهی رخداد مربوط به keydown ، می توانید مقدار کلید زده شده را بررسی کنید. این رخداد در واقع یک نماینده است و نماینده خود یک اشاره گر به تابع است و رخداد یک شیء از یک مقدار پیش فرض دارند که اگر رخداد توسط برنامه نویس مقداردهی نشد مقدار پیش فرض آنها فراخوانی می شود و کاربر می تواند آنرا مقداردهی کند و از آن استفاده کند. یا این که با ارث بری و بازنویسی متد مربوط به کنترل بدون مقداردهی رخداد متد خود را اجرا کند و یک کنترل سفارشی درست کند. مثلا باکس متنی که فقط عدد را به عنوان ورودی قبول کند. مرجع: http://msdn.com
امیربهاالدین سبط الشیخ

منبع : جام جم آنلاین  تاریخ : 27   دی   1388  شاخه : برنامه نویسی